Rada Naczelna PT TEPIS przyjęła Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego. To ważny, pożyteczny dla tłumaczy przysięgłych dokument. Zawiera zarówno ogólne wytyczne, jak i praktyczne, konkretne wskazówki.

Kodeks można pobrać TUTAJ >>>

Ten nowy Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego zastępuje Kodeks tłumacza przysięgłego opracowany w 2011 r. Nowy Kodeks uwzględnia zmiany wprowadzone do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego w latach 2015-2016 i inne zmiany w prawie. Ta zmiana rzeczywistości prawnej obejmowała np. przepisy dotyczące tłumaczenia imion i nazwisk, a także możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym. O tym, że nowelizacja była potrzebna, świadczyły też pytania, wnioski i postulaty praktykujących tłumaczy przysięgłych.

Już na pierwszy rzut oka widoczna jest jedna zmiana w stosunku do poprzedniego Kodeksu, a mianowicie zmiana w tytule: Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego. To dlatego, że trwają wysiłki, aby doprowadzić do uznania zawodu tłumacza przysięgłego za zawód zaufania publicznego i do stworzenia samorządu zawodowego.

Jakie są najważniejsze zmiany w stosunku do poprzedniego Kodeksu? Oto lista zagadnień, które omówione zostały przez zespół redakcyjny podczas dorocznej konferencji PT TEPIS: XXXII Warsztatów Przekładu Sądowego i Specjalistycznego 20 października br.

Tłumacz nie powinien sporządzać tłumaczeń poświadczonych własnych dokumentów, ale może sporządzać tłumaczenia dokumentów osób bliskich.

§4. Bezstronność w tłumaczeniu

[..] 3. Tłumacz przysięgły nie powinien sporządzać tłumaczenia poświadczonego własnych dokumentów.

Tłumacz nie może wykorzystywać informacji poufnych uzyskanych w związku z tłumaczeniem do osiągnięcia własnych korzyści (w dodatku oczywiście do tego, że nie może ich ujawniać).

§5. Tajemnica zawodowa tłumacza przysięgłego

[…] 3. Tłumacz przysięgły nie może wykorzystywać informacji poufnych, uzyskanych w związku z tłumaczeniem, do osiągnięcia własnych korzyści.

Jeśli chodzi o uzasadnioną odmowę wykonania tłumaczenia, nowy Kodeks zawiera realne, życiowe powody, które mogą być podstawą takiej odmowy. Nie ma tu odzwierciedlenia myśl, widoczna dotychczas w decyzjach KOZ (Komisji Odpowiedzialności Zawodowej), że tylko inne tłumaczenie dla OWS jest ważną przyczyną odmowy. Uprzednio przyjęte zlecenie rynkowe też jest ważną przyczyną. Wytyczne KOZ wskazują też, że ważną przyczyną odmowy jest tylko opieka nad niemowlęciem, natomiast Kodeks – opieka nad dzieckiem, bez wskazywania jego wieku.

§6. Uzasadniona odmowa tłumaczenia

[…] 2. Choroba lub niedyspozycja zdrowotna tłumacza przysięgłego, zgon bądź poważna choroba bliskiego członka rodziny, opieka nad dzieckiem wymagającym opieki, wypadek i inne zdarzenia losowe stanowią również szczególnie ważne przyczyny uzasadniającą odmowę wykonania tłumaczenia.

Obok „zleceniodawcy” w tekście Kodeksu pojawia się „zamawiający”. Wynika to z tego, że tłumacz często świadczy usługę na podstawie umowy o dzieło (umowy rezultatu), a nie zlecenia. Obecne brzmienie Kodeksu odzwierciedla tę sytuację.

Kodeks wskazuje też jasno, że formuła poświadczająca powinna być wliczana w liczbę znaków (zwłaszcza dla OWS; w stosunku do klientów rynkowych – wg uznania tłumacza). Bez formuły nie ma przecież tłumaczenia poświadczonego.

§9. Wynagrodzenie tłumacza przysięgłego

[…] 2. Ustalając wysokość wynagrodzenia za tłumaczenie dla innych zleceniodawców lub zamawiających, tłumacz przysięgły uwzględnia […] 3. Oznaczenie kierunku tłumaczenia, uwagi i adnotacje tłumacza oraz formuła poświadczająca, jako stanowiące integralny i niezbędny element tłumaczenia poświadczonego, wliczane są w ogólną liczbę znaków tego tłumaczenia. 4. Powtarzalność treści dokumentu nie jest podstawą do obniżenia wysokości wynagrodzenia.

Poszerzono definicję dokumentu tak, aby odpowiadał realiom rynkowym. Pojawił się dokument elektroniczny. Usunięto podział na dokumenty urzędowe, firmowe i prywatne. Pozostała tylko definicja dokument urzędowego, która uwzględnia elementy definicji z KC, PKC, KK i KPA.

§16. Definicja dokumentu

Dokumentem w rozumieniu niniejszego Kodeksu jest każda treść, niezależnie od zastosowanego nośnika, zapisana na papierze lub w postaci elektronicznej bądź zarejestrowana w formie dźwiękowej, wizualnej albo audiowizualnej.

Dokument elektroniczny to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych, którym jest materiał lub urządzenie służące do zapisywania, przechowywania i odczytywania danych w postaci cyfrowej.

Polski dokument urzędowy to dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy administracji publicznej w zakresie ich działania oraz przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty w zakresie spraw poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia.

Jeśli chodzi o repertorium, Kodeks kładzie nacisk na konieczność skrupulatnego podejścia do tego obowiązku. Przypomniano, że na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości w sekcji Aktualności dostępne są wytyczne, jak wg KOZ należy prowadzić repertorium. Ważna uwaga, która wzbudziła pewne kontrowersje podczas konferencji: wpisy robimy w języku polskim, nie powinno tam być nazw obcojęzycznych. Sens tego zapisu jest taki, że osoba dokonująca kontroli repertorium powinna być w stanie zrozumieć, jakie dokumenty podlegały tłumaczeniu.

§21. Repertorium czynności tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły prowadzi repertorium, stosując przeznaczone do tego celu druki akcydensowe albo księgi repertorium prowadzone w formie papierowej bądź elektronicznej, zawierające pozycje wymienione w ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego. Wpisy dokonywane są w języku polskim.  […]

Jeśli chodzi o narzędzia wspomagające tłumaczenie, to posługiwanie się narzędziami CAT nie jest zasadniczo problematyczne, ale tłumaczenie maszynowe, jeśli nie zapewnia poufności danych, stanowi naruszenie poufności i jako takie nie jest dozwolone.

§27. Tłumaczenie wspomagane komputerowo i tłumaczenie maszynowe w pracy tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły może korzystać z programów komputerowych wspomagających proces tłumaczenia (narzędzia CAT).

Tłumacz przysięgły nie może korzystać z powszechnie dostępnych, internetowych systemów i narzędzi tłumaczenia automatycznego (maszynowego), które nie zapewniają poufności przekazywanych danych.

Nowe brzmienie § 36 zawiera bardzo szczegółowe wytyczne dotyczące opisu pieczęci. Uwaga, szczegół poprawnościowy. Nawiasu kwadratowego, w którym zamieszcza się opis odcisku pieczęci, nie należy pochylać; krytykują to poloniści.

W części dotyczącej świadectw i dyplomów pojawia się nowość: informacja, co robić z ocenami wyrażanymi literami/cyframi (najlepiej nic :-)).

§46. Świadectwa i dyplomy

[…] 3. Oceny wyrażone literami bądź cyframi występujące na świadectwach lub dyplomach tłumacz przysięgły przytacza w tekście tłumaczenia zgodnie z wersją w języku źródłowym oraz może opatrzyć stosownym wyjaśnieniem w uwadze tłumacza.

Zmieniły się wytyczne dotyczące nazw geograficznych, w tym ich zapisu w aktach stanu cywilnego:

§48. Przytaczanie nazw geograficznych zapisanych w obcym języku źródłowym

Nazwy geograficzne zapisane w dowolnym alfabecie albo w systemach pisma należy przytaczać w tekście tłumaczenia na język polski zgodnie z zasadami zalecanymi przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej; można dodatkowo podać zapis w języku źródłowym.

W tłumaczeniu aktów stanu cywilnego tłumacz stosuje nazwę miejscowości w formie występującej w dokumencie źródłowym. Jeśli istnieje współczesna nazwa lub odpowiednik polski, tłumacz powinien w miarę możliwości podać w adnotacji nazwę miejscowości w brzmieniu aktualnie obowiązującym zgodnie z zasadami zalecanymi przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W zapisie § 55 pojawia się oficjalna odpowiedź na odwieczne pytanie adeptów zawodu: co zrobić ze skrótem „Dz.U.”?

§55. Tłumaczenie skrótów i skrótowców

[…] 2. Skrótów nazw dzienników promulgacyjnych i urzędowych nie tłumaczy się, jednakże tłumacz może poprzedzić przytoczony skrót krótkim opisowym odpowiednikiem w języku docelowym, np. [Polish official journal] „Dziennik Ustaw”.

Nowy Kodeks zawiera o wiele więcej pożytecznych, konkretnych wskazówek dotyczących wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego. Do zapamiętania, koniecznie! Przypominamy link: Kodeks można pobrać TUTAJ >>>

Wróć do kategorii